Overstromingsrisico in het Limburgse Landschap

Gepubliceerd op 16 november 2026 om 10:47

Maandag 9 en dinsdag 10 november gingen ik (Tara Visser), Floris Keizer en Christoph Langhans met de tweedejaarsstudenten van de opleidingen Aarde & Klimaat en Geografie & Datavisualisatie op excursie naar de gemeente Meerssen, in Zuid-Limburg.

Op maandag eerst langs het stroomgebied van de Watervalderbeek, om een goed beeld te krijgen van het onderzoeksgebied, het water en de maatregelen die al genomen zijn door de gemeente. 's Middags waren we te gast op het gemeentehuis. Dinsdag deden de studenten grondboringen op twee locaties voor bodemonderzoek en er werd gekeken naar de infiltratiesnelheid.


De excursie

1. Wandelen langs het water

Een route van ongeveer 7 km langs en door het stroomgebied van de Watervalderbeek. 

2. Presenteren bij de opdrachtgever

Aan het einde van de dag waren we te gast op het stadhuis van Meerssen. De studenten kregen daar de gelegenheid de huidige stand van zaken van hun project aan de opdrachtgever te laten zien en vragen te stellen die ze nog hadden.

3. Bodemonderzoek

Dinsdag deden de studenten grondboringen op twee locaties. De bodem wordt de komende weken verder onderzocht in verschillende stadia in het lab.


1. Wandelen langs het water

"Ik had niet verwacht dat het hier zó steil was"

Tijdens de wandeling door het onderzoeksgebied kregen de studenten meer beeld bij de data. Ze konden zien (en ervaren) hoe steil de hellingen écht zijn. Zo is het makkelijker om de stroomsnelheid van het water te interpreteren.

 

"Is dit het stroompje dat al die overstromingen en wateroverlast veroorzaakt?"

Als het niet of niet veel regent, is de Watervalderbeek een klein stroompje. Dit stroomt het hele jaar door en is grondwater. Tijdens de excursie konden de studenten dat goed zien.

 

"Zo, wat is die buffer groot. En dat is niet genoeg om een overstroming te voorkomen?"

De eerste stop was bij de waterbuffer aan de Visweg. De studenten hadden zich niet gerealiseerd hoe groot dit zou zijn en hoeveel water er in zou passen. 7.000 m3 is een getal dat weinig tot de verbeelding spreekt, maar de ruimte die we zagen in de buffer, deed dat zeker wel.

 


2. Het studentenproject

Stand van zaken presenteren aan de opdrachtgever

Al jaren, en zeker na de grote overstromingen in 2021, worden er allerlei maatregelen genomen om het water op te vangen voordat het Meerssen binnenstroomt en in Meerssen zelf. Het doel is om ervoor te zorgen dat het water sneller infiltreert in de bodem en dus niet door de grote hoeveelheden tegelijk een overstroming veroorzaakt. Dit kan een maatregel zijn op kleine schaal, zoals een parkeerplaats met betongras, klinkers in plaats van asfalt, of een schot voor de voordeur. Op grotere schaal zijn er bovenstrooms bijvoorbeeld waterbuffers aangelegd en dammen geplaatst.

De gemeente Meerssen heeft onze studenten de opdracht gegeven om mee te denken over en onderzoek te doen naar het overstromingsrisico. De studenten kijken naar het efficiënter gebruiken van de bestaande waterbuffers, ze onderzoeken de infiltratiecapaciteit van landbouwgrond en ze kijken naar de risico's van overstroming op aangewezen nieuwbouwlocaties.

De studenten nemen in hun analyse een hydrologisch model mee, HEC-HMS, en maken vervolgens een risicoanalyse aan de hand van de formule:

          Risico               =

         Hazard                  x

In dit geval overstroming na hevige regenval.

       Exposure              x

Wat dreigt er onder te lopen en wie treft dat? Denk hierbij aan gebouwen en infrastructuur, als ook bewoners en ondernemers.

Vulnerability

Hoe kwetsbaar zijn deze gebouwen en mensen? Wat is de leeftijd en staat van de gebouwen? In hoeverre kunnen mensen evacueren?

Voorbeeld van het HEC-HMS model gemaakt door een van de studenten groepen (dd 09-11-2026)


3. Grondboringen en bodemonderzoek

De studenten onderzoeken de grond op twee locaties: op een landbouwveld en op een zogeheten referentielocatie. Ze bekijken de filtratiesnelheid van water in de grond.

Daarnaast wordt de bodem in de komende weken verder onderzocht in verschillende stadia in het lab.

Geïnteresseerd in de vervolgstappen die de studenten zetten in de risicoanalyse, of meer lezen over het bodemonderzoek?

Binnenkort verschijnen er updates, dus hou het GeoLab in de gaten!

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.